Hoorstaat #6 de toekomst van pijn

Posted on 18/09/2014

1



In een maandelijkse hoorstaat deel ik wat ik op dat moment beluister. Met in deze zesde aflevering aandacht voor: toekomstverhalen over pijn, geluidswandelen met een iPad en luisteravonden in Utrecht en Nijmegen. Muziek is er van o.a. Nairobi Golf Kid, Angelo Boltini, Purple Ferdinand en Alt-J.

Geen zin of tijd om alles te lezen? Klik dan direct door naar een van de volgende categorieën: live; audiotour & geluidswandeling; podcast & radio; muziek of luister naar de hoorstaat-playlist op Spotify.

Wil je reageren op deze hoorstaat of delen wat jij beluistert? Dat kan via het reactieformulier onderaan dit bericht of mail naar luisterberichten[at]gmail.com

luisterbalk_live
live

Deze maand blik ik niet terug op de concerten en voorstellingen die ik bezocht heb, maar heb ik twee aanbevelingen. In beide gevallen gaat het om een luisteravond waar ik zelf niet bij kan zijn.

Ondercast_live_tijdens_Nijmeegse_Kunstnacht

Tijdens de Nijmeegse Kunstnacht op zaterdag 27 september kun je in bibliotheek De Mariënburg tussen 20 en 1 uur luisteren naar remixen van luisterboeken door producers van Nieuwe Electronische Waar en maakt Dennis Gaens samen met gasten een live-editie van ondercast.

Bedenker en presentator Dennis Gaens noemt zijn maandelijkse podcast ondercast “de luisterboekvariant van een literair tijdschrift”. Ondercast heeft wisselende bijdragen en de vaste rubrieken ‘The Paris Redux’, een interview met een schrijver met vragen die eerder aan een andere schrijver zijn gesteld; de 2 minuten monoloog, een monoloog van een jonge theaterschrijver, voorgedragen door Jibbe Willems; ‘Achter de Hoofdwacht’, een serie verhalen over de mensen in het Nijmeegse café In De Blaauwe Hand, gemaakt door Hanneke Hendrix; en het ‘Dier van de maand’ met Rob Waumans, spin-off van diens Facebook-rubriek Dier van de Week. Verder is er ruimte voor gedichten en korte verhalen, meestal opgenomen tijdens literaire avonden. Vanavond is alles live (vanaf 22 uur). Gasten zijn: Jibbe Willems, Cees de Beer & Jeroentje, Martijn Brugman, Hanneke Hendrix en Rob Waumans.

Passe-partouts voor de Nijmeegse Kunstnacht kosten € 15. Kijk hier voor het volledige programma.
Ondercast verschijnt maandelijks en is beschikbaar als podcast via iTunes en als mp3-download of online stream via het weblog.

NFF - Luisteravond De film zit in je hoofd

Tijdens het Nederlands Film Festival (NFF) in Utrecht is er voor het eerst ook een luisteravond met de titel De film zit in je hoofd. De avond, op zondag 28 september, wordt georganiseerd door Grenzeloos Geluid in samenwerking met het NFF, het Mediafonds en Woord.nl. Grenzeloos Geluid organiseert vaker luisteravonden waarop mensen samenkomen om te luisteren naar binnenlandse en buitenlandse radio-verhalen.

Vanavond draait het om muziek. Zo hoor je een virtuoze BBC-montage over de Vijfde van Beethoven, het hoorspel ‘De Costaricaanse Fluitvlieg’ van Bente Hamel en een serie buitenlandse slaapliedjes van Stef Visjager. Bente Hamel en Stef Visjager zijn ook aanwezig om te vertellen over hun werk. De avond wordt ingeleid door filmjournalist Dana Linssen en de presentatie is in handen van journalist en radiomaker Maartje Duin.

Kaarten (€ 9,50) zijn verkrijgbaar op de website van het NFF. De verhalen kun je na afloop terugluisteren via woord.nl.

Terug naar het begin van dit bericht.

luisterbalk_geluidswandeling
audiotour & geluidswandeling

Tuindorp Variaties was deze zomer te zien op het Over het IJ Festival en het Grachtenfestival in Amsterdam. Het bestond uit een geluidswandeling door Tuindorp Oostzaan, gemaakt door celliste Rinske Bosma, met onderweg vier korte live optredens. Ik nam deel tijdens het Grachtenfestival.

Hoewel je de wandeling niet meer kunt lopen, noem ik het hier toch, als voorbeeld van een geslaagde combinatie tussen vooraf gemaakt geluid en live muziek- en theaterperformances en als voorbeeld van een geluidswandeling waarbij goed gebruik is gemaakt van gps-tracking.

De geluidswandeling werkte via een app voor iPad (die je te leen kreeg). De app speelde steeds dat af wat gemaakt was voor de plek waar je je op dat moment bevond. Dat geeft mooie effecten, zoals het geluid van spelende kinderen als je een speelplaats passeert of een gesprek in de deuropening van een huis precies op het moment dat jij er langs loopt. Het zou mooi zijn als deze techniek via open source software beschikbaar was, dan kon je eenvoudig je eigen gps-geluidswandeling maken.

Wil je meer weten over de inhoud van Tuindorp Variaties? Lees dan de NRC-recensie van Herien Wensink over het Over het IJ Festival.

Terug naar het begin van dit bericht.

Tuindorp Variaties - 23-08-2014

Links: Matteo Mijderwijk aan het begin van de performance Objectofilia. Midden: gidsen van het Grachtenfestival lopen voorop. Rechts: het begin van de performance ‘Het lijkt hier wel fucking Venetië’.

luisterbalk_podcast
podcast & radio

In de vorige Hoorstaat schreef ik al iets over de nieuwe hoorspelen van Chris Bajema die in augustus werden uitgezonden op Radio 1. Inmiddels is ook het hoorspel ‘I feel your pain’ met tekst van Paulien Cornelisse uitgezonden (in de nacht van 22 op 23 augustus).

‘I feel your pain’ speelt zich af in de toekomst. Het is de naam van een radioshow waarin luisteraars kunnen inbellen als zij fysieke of mentale pijn hebben. Presentator Eduard van Ammerswaal (Marcel Musters) hoort hen aan en neemt dan, letterlijk, hun pijn over. Dit gebeurt via een moderne nek- of een ouderwetse rugplug. Een journaliste en haar collega vermoeden dat de pijn niet door Van Ammerswaal zelf wordt opgevangen en gaan op onderzoek uit.

Wil je nog niet weten hoe het afloopt en eerst zelf het hoorspel beluisteren – warm aanbevolen – stop dan hier met lezen en beluister eerst het hoorspel van ca. 27 minuten via woord.nl of de website van de VPRO.

Het hoorspel is goed uitgewerkt en heeft mooie details die je meenemen in de denkwereld en de taal van Paulien Cornelisse, met termen als twirpen en zwibben voor nieuwe vormen van communicatie, een locatie als een yoghurtbar en een uitspraak als ‘het is een gift en die moet hij sharen’. Het verhaal speelt zich af in onze wereld (ook letterlijk: in Amsterdam), die er in de toekomst weliswaar anders uitziet, maar die je je toch goed voor kunt stellen omdat zij niet fundamenteel verschilt van de onze.

Cornelisse gebruikt de situering in de toekomst om een gedachte-experiment vorm te geven: wat nu, als de ongelijkheid in de wereld zich doorzet en wij in het westen niet alleen de prijs voor onze consumptiedrift maar ook onze pijn afwentelen op de mensen die zich geen welvaart en welzijn kunnen veroorloven? De pijn van de mensen die naar het radioprogramma bellen, wordt namelijk niet door de presentator overgenomen, maar door mensen in India die 10 dollar per week betaald krijgen om de pijn van gepriviligeerden aan de andere kant van de wereld te dragen. Net als in veel andere sciencefictionverhalen verwordt zo de utopie – de mensen die bellen worden van hun pijn verlost – tot een dystopie.

De wereld die Cornelisse schetst en de manier waarop ze dat doet, deed me denken aan de sciencefiction van Kurt Vonnegut. Hij creëert ook werelden – bevolkt door mensen die in essentie niet zoveel verschillen van ons – die dienen als decor voor een gedachte-experiment. Er is één verhaal in het bijzonder waar ‘I feel your pain’ me aan deed denken: ‘Harrison Bergeron’ (o.a. gepubliceerd in de verhalenbundel Welcome to the Monkey House, 1968). De wereld waarin dit verhaal zich afspeelt lijkt op de onze: een man en een vrouw wonen in een huis in de VS, ze kijken tv. Het verschil: gelijkheid is niet langer een streven, maar politiek program, verankerd in amendementen op de grondwet. Het verhaal begint zo:

“The year was 2081, and everybody was finally equal. They weren’t only equal before God and the law. They were equal every which way. Nobody was smarter than anybody else. Nobody was better looking than anybody else. Nobody was stronger or quicker than anybody else. All this equality was due to the 211th, 212th, and 213th Amendments to the Constitution, and to the unceasing vigilance of agents of the United States Handicapper General.”

Citaat uit ‘Harrison Bergeron’ (Internet Archive).

Ook dit verhaal eerst beluisteren voor je verder leest? Dat kan hieronder (duur: 13 minuten) of download het hier als ogg-bestand. De tekst is ook online beschikbaar via het Internet Archive.

De Handicapper General, Diana Moon Clampers genaamd, dwingt mensen handicaps te dragen: zakken met lode ballen voor wie te sterk is, lelijke maskers voor wie te mooi is en een stoorzender voor wie te scherp denkt. George Bergeron heeft zo’n stoorzender omdat hij een bovengemiddelde intelligentie heeft. Zijn vrouw Hazel hoeft geen mentale handicap te dragen omdat zij over een ‘gemiddelde’ intelligentie beschikt. Daarmee kan zij alleen zeer kortstondig over iets nadenken. Op een dag wordt hun veertienjarige zoon Harrison meegenomen en gevangen gezet omdat hij veel te mooi en veel te slim is. Als hij ontsnapt, op tv zijn handicaps afwerpt, zich tot keizer uitroept en anderen oproept hem te volgen, grijpt de Handicapper General in en schiet hem dood. De tv bij de familie Bergeron gaat op zwart. De tragiek of misschien juist het geluk van zijn ouders: Georges gedachten worden verstoort als hij een biertje haalt en Hazel huilt zonder te weten waarom.

Net als in het verhaal van Cornelisse verwordt hier een utopie – een gelijkheidsideaal – tot een dystopie: anders zijn wordt afgestraft. De politiek van gelijkheid treft iedereen: gelijkheid wordt tot het uiterste doorgevoerd, waardoor iedereen een schraal, middelmatig leven heeft. Pijn is echter niet gelijk verdeeld. Als je gemiddeld bent, hoef je niet de pijn van handicaps te dragen, zoals zakken met lode ballen of pijnlijke verstoringen van het denken. Doordat iedereen beperkt is in het denken, van nature of door een opgelegde handicap, is er weinig mentale pijn.

Hoewel de toekomstvisies niet bepaald positief zijn, vond ik de verhalen toch niet zwaar. Waarschijnlijk omdat ze zo goed verteld zijn, interessante ideeën, sterke dialogen en mooie, soms grappige details bevatten. Zo hoor je in het hoorspel Paulien Cornelisse een paar keer zelf voorbijkomen in kleine rolletjes. Ik hoop op meer hoorspelen van haar hand.

Terug naar het begin van dit bericht.

luisterbalk_muziek
muziek

Op zoek naar Gratis live muziek in september luisterde ik op SoundCloud naar o.a. de indierock van Nairobi Golf Kid; de ‘ethiojazz’ van Black Flower waarvan de leden eerder in het Antwerp Gipsy Ska Orkestra speelden; de optimistische elektro van Brusselaar Tanguy Haesevoets, alias Témé Tan; Angelo Boltini, act van de maand van 3voor12 Utrecht; de folk-indiepop van Tin Fingers uit Antwerpen; en Hanna Torfs, alias Nunki, ook uit Antwerpen. Van Black Flower, Téme Tan en Angelo Boltini vind je ook een nummer terug in de hoorstaat-playlist op Spotify.

De gelijknamige EP van Angelo Boltini vind je op Spotify. Op dit moment werkt hij aan een album, waarvan Over de eerste single is. Op donderdagavond 25 september treedt hij samen met IX, Willem Wits en Lucas Hamming (dj-set) op tijdens Club 3voor12 in dB’s in Utrecht (toegang gratis).

Via de 3voor12 luisterpaal en later vaak ook via Spotify luisterde ik naar nieuwe albums van o.a. Ty Segall (Manipulator), Arthur Adam (Magic, Light), The Vagary (Salute), Karen O (Crush Songs) en Beginners (September Sunburn). Van Beginners, Arthur Adam en Karen O heb ik ook een nummer opgenomen in de hoorstaat-playlist op Spotify.

Via de wekelijkse BBC-podcast Tom Robinson Introducing Mixtape luisterde ik naar: indiepop van The Gorgeous Chans uit Nottingham; een mix van ambient, folk en elektro van Lake Komo uit Lancaster; en twee jonge zangeressen: Daisy Jean Russell (21 jaar) en Purple Ferdinand (23 jaar). Van beide zangeressen vind je muziek op Spotify. In de hoorstaat-playlist op Spotify heb ik ‘Birds’ van Purple Ferdinand opgenomen.

1 november ga ik naar de tweede editie van het eendaagse jazz-festival So What’s Next? in Einhoven. Sinds de tickets gekocht zijn, luister ik regelmatig naar de al bekend gemaakte artiesten op Spotify, o.a. via de playlist So What’s Next? 2014 van het Muziekgebouw Eindhoven. Op die playlist staan twee nummers van het album Wind (2012) van Ibrahim Maalouf. Erg verslavend, vooral de nummers ‘Sensuality’ en ‘Surprises’. ‘Sensuality’ vind je terug in mijn Hoorstaat op Spotify.

Helaas niet op het So What’s Next festival: Benjamin Herman en Daniël von Piekartz. Toen hun plaat Trouble in juli uitkwam, moest ik even wennen aan de stem van Von Piekartz. Inmiddels ben ik om.

Op 22 september komt het nieuwe album ‘This Is All Yours’ van Alt-J uit. Het is nu al te beluisteren op Spotify.

‘Every Other Freckle’ van Alt-J heb ik opgenomen in de Hoorstaat playist op Spotify. Daarop deze maand ook nummers van Black Flower, Ibrahim Maalouf, Benjamin Herman ft. Daniël von Piekartz, Beginners, Témé Tan, Purple Ferdinand, Angelo Boltini, Arthur Adam en Karen O.

spotify:user:maarther:playlist:1VRsE5eMXKcZqlssNlW5sw

Terug naar het begin van dit bericht.


De foto bovenaan dit bericht maakte ik tijdens de performance ‘Objectofilia’ van Marjolein Roeleveld en Matteo Mijderwijk. De performance maakte deel uit van de Tuindorp Variaties, waaraan ik deelnam tijdens het Grachtenfestival in Amsterdam.

Advertenties