Hoorstaat #8 het audio-archief van UbuWeb

Posted on 20/11/2014

0



In een maandelijkse hoorstaat deel ik wat ik op dat moment beluister. Met in deze achtste aflevering aandacht voor: het enorme audio-archief van UbuWeb (onder & verder) en de collegereeks ‘De zin van muziek’ van Leo Samama. Muziek is er van o.a. New Cool Collective, Sifu Hotman, Little Liar en Jef Neve.

Geen zin of tijd om alles te lezen? Klik dan direct door naar een van de volgende categorieën: luisterboek & hoorcollege; muziek; & verder of luister naar de hoorstaat-playlist op Spotify.

Wil je reageren op deze hoorstaat of delen wat jij beluistert? Dat kan via het reactieformulier onderaan dit bericht of mail naar luisterberichten[at]gmail.com

luisterbalk_luisterboek
luisterboek & hoorcollege

Deze maand was ik bij de eerste van drie hoorcollegeavonden over De zin van muziek door componist en musicoloog Leo Samama. Ik luister regelmatig naar klassieke muziek, maar weet er weinig van. Hoewel ik zelf tien jaar klarinet heb gespeeld en noten kan lezen, is mijn muzikaal gehoor die van een absolute leek. Een toon die ik hoor, kan ik niet benoemen en ik heb geen idee of een interval een kwart of een kwint is. Ik ging naar de eerste collegeavond in de hoop dat Leo Samama mij, net als in zijn eerdere collegereeksen (bijv. Klinkende geschiedenis), anders en beter naar klassieke muziek zou leren luisteren.

Die hoop werd al meteen bewaarheid in de twee colleges op de eerste avond. Het openingscollege ging over verschillende filsofische ideeën over de betekenis van muziek. In de overige colleges staat steeds één componist centraal. Hierin gaat Samama na in welke context de betreffende componist zijn werk deed, aan welke regels hij gebonden was en welke positie hij innam tussen traditie en vernieuwing. Als eerste was Schubert aan de beurt.

Of Samama nu uitlegt welke ideeën uit de Oudheid over de betekenis van muziek tot op heden voortleven, achter de vleugel kruipt om natuurlijke resonantie en natuurlijke boventonen te laten horen of in muziekfragmenten laat horen hoe Schubert zijn liederen harmonisch kleurt en voor zijn tijd nieuwe effecten durft in te zetten, hij slaagde er steeds in mij mee te nemen en mij dingen te laten horen die ik niet eerder hoorde.

Zo wist ik niet dat Schubert in zijn harmonische kleuring en de omslagen daarin verder durfde te gaan dan de meeste van zijn tijdgenoten (bijvoorbeeld in het strijkkwartet ‘Der Tot und das Mädchen’). Ik heb zijn muziek altijd als zeer romantisch en daarmee als typisch voor zijn tijd ervaren en hoor met mijn oren van nu zonder hulp niet wat er vernieuwend aan is. Mooi dat iemand je dat kan laten horen, zoals Samama dat doet bij het lied ‘Nachthelle’ voor tenor en mannenkoor. Het effect van de repetitieve tinkelende begeleiding op de piano (met de rechterhand), die het getwinkel van de sterren verklankt, was door componisten vóór Schubert wel voor strijkers maar niet voor piano geschreven.

spotify:track:57tBw6D9JdE2EdPHVVwJxi

Voor de komende twee collegeavonden op 17 december (Bach en Beethoven) en 14 januari (Dvorak en Lully), beide in de Rode Hoed in Amsterdam, zijn nog kaarten beschikbaar. De colleges verschijnen over ongeveer een half jaar bij Home Academy (als CD en als online stream via de Home Academy Club). Eerder dit jaar publiceerde Leo Samama bij Amsterdam University Press een boek onder dezelfde titel.

Terug naar het begin van dit bericht.

luisterbalk_muziek
muziek

Zaterdag 1 november ging ik naar de tweede editie van het eendaagse jazz-festival So What’s Next? in Muziekgebouw Einhoven. Met Typhoon had het festival de beste opwarm-act die je maar kunt bedenken. Een ander hoogtepunt was het optreden van trompettist Ibrahim Maalouf die tijdens het festival het grootste publiek trok. Hij bracht de bezetting van zijn Illusions-tour mee, met een blazerssectie bestaande uit drie trompettisten. Een van hen verruilde tegen het einde zijn trompet voor een doedelzak voor een battle met Maalouf. Naast spektakel was er soms ook spannende verstilling, zoals bij de solo die Maalouf floot tegen de achtergrond van een zacht meefluitend publiek bij het nummer InPressi. Hier staat geen opname van online, maar op YouTube vind je wel een andere mooie live versie.

Ik zag ook delen van de optredens van Becca Stevens (in de 1e foyer, waar de akoestiek verre van optimaal was), Gideon van Gelder, Selah Sue (waarbij het volume veel te hard stond) en het begin van de set van Bugge Wesseltoft met Dan Berglund en Henrik Schwarz. Het begin van die set was heel intrigerend. Het leek wel een soundtrack bij een natuurdocumentaire waarbij je soms hoog boven een landschap leek te zweven om dan weer diep de oceaan in te duiken. Na een tijdje werd het behoorlijk experimenteel en had ik te weinig houvast om te blijven luisteren. Met bewegende beelden erbij was ik misschien wel geboeid gebleven.

Typhoon op het So What's Next? festival in Muziekgebouw Eindhoven, 01-11-2014.

Typhoon op het So What’s Next? festival in Muziekgebouw Eindhoven, 01-11-2014.

De live-uitzending van radio 6 tijdens het festival kun je hier terugluisteren.

Deze zomer ontdekte ik Max Taylor (bassist bij Groove Armada en Mika) als zanger via de wekelijkse podcast Tom Robinson Introducing Mixtape. Deze week zette Taylor na ‘Summer Job’ eindelijk een tweede track op SoundCloud: Rightfully Yours.

Via de Introducing Mixtape luisterde ik afgelopen maand o.a. naar lekkere hip hop van Sifu Hotman, een samenwerkingsproject van National Poetry Slam champion MC Guante, deM atlaS en producer Rube; ongecompliceerde pop van Organised Scum; pop met een jaren ’60 sound van Hokum uit Sheffield; punkrock van Asylums uit Southend on Sea; instrumentale rock van Axes uit Londen; alternatieve elektro rock van Raptusound uit Leicester; en indie trio Tweed & Hyenas dat op dit moment hun eerste EP opneemt met producer Sean Woodlock (o.a. Block Party en Depeche Mode).
Op Spotify vind je terug: muziek van Axes en Raptusound en twee singles van Asylums. Van Asylums heb ik ook een nummer opgenomen in de Hoorstaat playlist.

Via Tweed & Hyenas kwam ik terecht bij een sampler vol Britse indie pop, die op 18 november uitkwam: Crossing Lines II. Je vindt de sampler ook op Spotify. Er staan nummers op van o.a. het duo Leiik (muziek die me qua sfeer doet denken aan Choir of Young Believers); Bled White Boy (rustige maar donkere muziek); singer-songwriter Maya Yianni die optreedt onder de naam Little Liar; en Edward A Guy (met een nummer dat uit de jaren ’80 lijkt te komen). Van de eerste drie van deze Londense artiesten/bands vind je hieronder een nummer (andere dan op de sampler staan). Edward A Guy heeft geen nummers op SoundCloud staan. Zijn sampler-nummer ‘Connecting Dots’ heb ik opgenomen in de Hoorstaat playlist op Spotify.

Op Spotify luisterde ik de afgelopen maand naar nieuwe albums van o.a. The Elementary Penguins (Weekend Transition); New Cool Collective (Electric Monkey Sessions); Krupa & The Genes (gelijknamig album); Jef Neve (One, met daarop een mooie bewerking van Stromaes ‘Formidable’); en Ibrahim Maalouf en Oxmo Puccino met hun hip hop bewerking van Alice in Wonderland (Au Pays d’Alice).

Ook luisterde ik op Spotify naar albums die eerder dit jaar uitkwamen, zoals het hip hop album Bears Repeating van Sammy Warm Hands (ft. MC Guante op de track ‘Crisis of Conscience’); het jazz-album Interview van Bart Wirtz en Sean Jones; en Vigilate! waarop het Monteverdi Choir o.l.v. John Eliot Gardiner werken uit de Engelse Renaissance zingt.

Ik weet niet meer waarom, maar ik zocht op Spotify naar muziek van de Amerikaanse jazz-zangeres Cécile McLorin Salvant en vond haar album Woman Child uit 2013. Zij zingt met groot gemak en geeft standards een eigen kleur. Hoewel zij vooral in het Engels zingt, heb ik het Franstalige ‘Le Front Caché Sur Tes Genoux’ opgenomen in de Hoorstaat playlist op Spotify.

Daarop vind je deze maand relatief veel instrumentale nummers. Toegevoegd zijn tracks van: New Cool Collective, Krupa & The Genes, The Elementary Penguins, Asylums, Edward A Guy, Bart Wirtz & Sean Jones, Jef Neve, Cécile McLorin Salvant, Ibrahim Maalouf & Oxmo Puccino en Sammy Warm Hands ft. MC Guante.

spotify:user:maarther:playlist:1VRsE5eMXKcZqlssNlW5sw

Terug naar het begin van dit bericht.

luisterbalk_en
& verder

Afgelopen maand kwam ik kort achter elkaar twee keer op UbuWeb terecht. Toen ik op zoek was naar opnames van componist en geluidskunstenaar Alvin Lucier en na een tip van een vriendin dat er een nagesproken versie van een deel van de verloren gegane radio-uitzendingen ‘Aufklärung für Kinder’ uit 1929-1932 van Walter Benjamin te vinden was.

UbuWeb bleek een geweldige ontdekking. Het is een omvangrijk internetarchief voor avantgarde materiaal, in 1996 opgericht door dichter Kenneth Goldsmith. Oorspronkelijk bood het visuele poëzie (concrete poëzie) en klankdichten, later werd het uitgebreid met (dans)film en video, geluidskunst en mp3-archieven. Het materiaal dat op UbuWeb geplaatst wordt, is nooit uitgegeven, niet meer als uitgave beschikbaar of nog wel beschikbaar maar tegen een volgens de beheerders extreem hoge prijs.

De site is niet overzichtelijk. Zo overlappen de categorieën aan de linkerkant van de homepage elkaar en is de zoekfunctie beperkt. Wel is er een goede app voor iPhone (WFMU Radio) en een online radio stream (in pls-formaat, te openen met bijvoorbeeld iTunes, Winamp of VLC). Ook is er een podcast met selecties uit het archief (gemaakt in 2007-2008). Verder kun je zelf door de online archieven struinen.

In de sectie Sound vind je opnames van poëzie, klankdichten, geluidsexperimenten, teksten voor theater, radio-uitzendingen, podcasts, lezingen, interviews en muziek en dat alles in verschillende talen waaronder Engels, Duits, Frans en Russisch. De mp3-bestanden kun je online streamen of downloaden (rechtermuisknop > link opslaan als).

Hoor dichters hun eigen werk voordragen, zoals Paul Celan, Charles Bukowksi en Guillaume Apollinaire. Luister naar de experimentele poëzie en klankdichten van o.a. Allen Ginsberg, Joseph Beuys, Kurt Schwitters, Karel Appel en Jaap Blonk. Luister integraal naar ‘Ulysses’ en ‘Finnegans Wake’ van James Joyce, bijzondere projecten van Sun Ra (o.a. met John Cage), het hoorspel ‘Ganz in weiß’ (1970) van Rainer Werner Fassbinder (over wat een probleemjongere tijdens zijn opvoeding afgepakt wordt) of de BBC-hoorspelen van Harold Pinter (waarin hij zelf ook meespeelt).

Tenslotte nog vijf UbuWeb luistertips:
UbuWeb_Aspen
Aspen Magazine ‘the Multimedia Magazine in a Box’

Het multimediale tijdschrift Aspen Magazine verscheen tussen 1965 en 1971 en bevatte naast geschreven teksten ook geluid (spoken word en muziekopnames) en films. Elk nummer kreeg een eigen ontwerper en hoofdredacteur. Zo tekenden Andy Warhol en David Dalton voor nummer 3, een Pop Art editie, helemaal gewijd aan underground kunst uit New York. In totaal verschenen er tien nummers.

Bij bijna elk nummer zat tenminste één langspeelplaat met materiaal dat meestal speciaal voor Aspen gemaakt was. In het online archief vind je bijdragen terug van o.a. Marcel Duchamp, William S. Burroughs, John Cage, Samuel Beckett (tekst, voorgedragen door een acteur), John Cale and The Velvet Underground, John Lennon en Yoko Ono. Alle audio-opnames zijn online beschikbaar. Je kunt ook naar een selectie luisteren in aflevering 3 van de UbuWeb Podcast.

UbuWeb_Dial_A_Poem
Dial-A-Poem Poets

Dial-A-Poem Poets is een collectief project uit de jaren 1970 en 1980, bedacht door de Amerikaanse dichter en performer John Giorno. Zijn idee: mensen konden gedichten horen als ze een speciaal telefoonnummer belden. Na klachten van conservatieve ouders en dreiging met rechtzaken (omdat zij een deel van de teksten ongepast vonden voor hun kinderen) werd het telefoonnummer afgesloten. Giorno probeerde het project onder te brengen bij het Museum of Modern Art in New York, maar de tentoonstelling werd afgelast vanwege een rel over de radicale politieke inhoud van veel van de gedichten. Vanaf toen vonden er poëzieperformances plaats op andere locaties in New York. Een groot deel van de gedichten kwam op een lp terecht.

De plaat Sugar, Alcohol & Meat (hierboven afgebeeld) bevat bijdragen van o.a. Peter Gordon, John Giorno, John Cage, Andrei Vosnesensky, William S. Burroughs, Patti Smith, Allen Ginsberg en Anne Waldman. Aan Dial-A-Poem Poets werkten verder ook mensen mee als Emmett Williams, Ed Sanders, Taylor Mead, Jim Carroll, Aram Saroyan en Bobby Seale.

UbuWeb_adorno
radio-interviews van Theodor Adorno

Het UbuWeb bevat veel materiaal van Theodor Adorno: lezingen over filosofie, sociologie, kunst en politiek; composities (orkeststukken, liederen en een strijkkwarttet) en radio-interviews. De radio-interviews komen voornamelijk uit de jaren 1960. Adorno voert daarin gesprekken van een uur met Duitse intellectuelen en kunstenaars, zoals Ernst Bloch, Karlheinz Stockhausen, Elias Canetti, Max Horkheimer & Eugen Kogon en Lotte Lenya.

Door de keuze van zijn gasten en onderwerpen komen alle terreinen aan bod waarop Adorno zelf ook actief is. Zo spreekt hij met Ernst Bloch hij over de mogelijkheden van de utopie, met Stockhausen over nieuwe muziek en met Canetti over massa en macht. Zo bezien, kom je in de interviews meer te weten over de vrij sturend optredende Adorno zelf dan over zijn gasten. Toch rijst er een mooi tijdsbeeld op, zoals in het gesprek met Lotte Lenya over hoe zij de jaren twintig heeft beleefd.

UbuWeb_Russische_Avantgarde_Achmatova
geluidsexperimenten van de Russische Avant-Garde (1908-1942)

De pagina Sound Experiments in The Russian Avant-Garde bevat heel uiteenlopend materiaal: dichters die zelf hun poëzie voordragen, gedichten die door anderen worden voorgedragen, historische curiositeiten en recent opgenomen versies van oude klankdichten en geluidsexperimenten (o.a. van Malevich en Kadinsky). Vrijwel alles is in het Russisch, maar vaak voorzien van een vertaling.

Anna Achmatova, Osip Mandelstam, Boris Pasternak en Marina Tsvetaeva lezen ieder een gedicht van zichzelf voor. Ik hoor de kadans van het Russisch en de betrokkenheid van de dichters bij wat ze zelf geschreven hebben. Tot de historische curiositeiten horen een speech van Lenin uit 1919/20 en een fragment waarin Dimitri Sjostakovitsj in september 1941, kort nadat het beleg van Leningrad begonnen is, op de radio vertelt dat hij werkt aan zijn zevende symfonie.

UbuWeb_Kerouac_Northport_Tapes
The Northport Tapes (1958-64) van Jack Kerouac

Ik heb het nog niet van A tot Z beluisterd, maar het lijkt me heel geschikt voor een koude winteravond: The Northport Tapes van Jack Kerouac. Schenk jezelf een glas wijn in, of wat sterkers en laat je negentig minuten lang door Kerouac meevoeren vanuit zijn huis in Northport. Hij leest voor uit zijn werk. Op de achtergrond hoor je muziek van Frank Sinatra en Kerouac zingt af en toe mee.

Terug naar het begin van dit bericht.


De afbeelding bovenaan dit bericht toont materiaal van Aspen Magazine, ‘the Multimedia Magazine in a Box’.

Advertenties